Historia Historia

Historia urządzania lasu
W Polsce za prekursora planowania urządzeniowego uchodzi wielki kanclerz koronny Jan Zamoyski (1542–1605), który w swoich dobrach wprowadził instrukcje gospodarcze nakazujące m.in. odnowienia po zrębach zupełnych. W 1786 r. rozpoczęto w Polsce pierwsze prace urządzeniowe w lasach królewskich na terenach obecnej Puszczy Kozienickiej. 200-letnia rocznicę tych prac obchodzono na Konferencji naukowej BULiGL w Wildze w 1987 r. W czasach nam bliższych, dużą rolę w kształtowaniu państwowego urządzania lasu odegrały działania związane z urządzaniem lasów państwowych podejmowane w okresie międzywojennym. Działania te – kontynuowane po II wojnie światowej – doprowadziły do utworzenia w 1956 r. Biura Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa, którego nazwę w 1973 r. zmieniono na Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej po odłączeniu z Biura pracowni ds. projektowania inwestycji w lasach.
Początki państwowego urządzania lasu w Polsce międzywojennej, następnie tworzenie służb urządzeniowych i ich funkcjonowanie do 1956 r. realizowano w ramach administracji Lasów Państwowych. Po roku 1956 trzonem urządzania lasu jest nasze przedsiębiorstwo.


Omówienie poszczególnych rewizji urządzania lasu

 

Historia pomiarów geodezyjnych
Historia pomiarów geodezyjnych na gruntach leśnych sięga czasów sprzed II wojny światowej.
W tym okresie zespoły składające się z geodetów i leśników na terenie poszczególnych Dyrekcji Lasów Państwowych wykonywały pomiary uzupełniające oraz nowe pomiary, stosując stabilizację znakami trwałymi (kamienie lub słupy betonowe). Kierownicy tych zespołów, zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, posiadali uprawnienia mierniczych przysięgłych. więcej >>

 

Historia przedsiębiorstwa
W okresie powojennym organizacja urządzania lasu rozpoczęła się od utworzenia zaraz po wojnie w 17 dyrekcjach lasów państwowych – sekcji urządzania lasu. Z sekcji tych – zarządzeniami nr 413-227 Ministra Leśnictwa z dnia 23 listopada 1955 r. – utworzone zostało 15 biur urządzania i pomiaru lasu położonych w Białymstoku, Toruniu, Gdańsku, Katowicach, Radomiu, Szczecinku, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Przemyślu, Gorzowie Wielkopolskim, Siedlcach oraz Brzegu. Od 1 października 1956 r. przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Biuro Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa. W wyniku zmian zadań legislacyjnych 1 stycznia 1973 r. nazwa przedsiębiorstwa została zmieniona na Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. Pomimo, że biura te pozostawały nadal w administracji Lasów Państwowych, był to ważny krok w kierunku usamodzielnienia się służby urządzania lasu oraz utworzenia samodzielnego przedsiębiorstwa. 30 września 1996 r. funkcję organu założycielskiego i tym samym sprawowanie nadzoru nad BULiGL przejął Minister Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo zostało zaliczone do grupy przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Od 1 stycznia 2017 r. organem założycielskim przedsiębiorstwa jest Minister Środowiska.

Historia oddziału Historia oddziału

 

W okresie do 30 września 1956 r. urządzanie lasu, również na ziemi gdańskiej, funkcjonowało w strukturach organizacyjnych Lasów Państwowych. Siedzibą jego był nadmotławski Gdańsk. Z dniem 1 października 1956 r. Oddział Urządzania Gospodarstwa Leśnego wyłączono z ZLP Gdańsk, włączono do nowo utworzonego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Biuro Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa i przeniesiono do Gdyni na ul. Świętojańską 44. Dyrektorem Oddziału został Jakub Sokołowski. W 1966 r. dyrektorem zostaje Edward Wójcik. Za jego kadencji, 1 stycznia 1973 r., zmieniono nazwę firmy na Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. Od 1988 r. do 10 października 2008 r. Oddziałem kieruje Antoni Gromadzki.W dzisiejszym kształcie Oddział funkcjonuje od 1994 roku, po likwidacji Oddziału Biura w Toruniu i przyłączeniu do Oddziału w Gdyni.
Oddział w Toruniu został utworzony w 1956 roku. Pierwszym dyrektorem został inż. Julian Puchalski, który kierował Oddziałem do 1971 roku. Od 1971 do 1977 roku dyrektorem Oddziału w Toruniu jest mgr inż. Klemens Algusiewicz, którego następcą zostaje przeniesiony ze stanowiska dyrektora Biura w Warszawie mgr inż. Adam Sytek. Po przedwczesnej śmierci dyrektora Adama Sytka w 1988 r. na jego miejsce mianowany zostaje dotychczasowy zastępca dyrektora oddziału mgr inż. Andrzej Stetkiewicz. W 1992 r. w wyniku zmian politycznych w Lasach Państwowych powstaje koncepcja utworzenia służby urządzeniowej w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu. Zadania tego podejmuje się mgr inż. Andrzej Stetkiewicz, który rezygnuje ze stanowiska dyrektora Oddziału i przechodzi do RDLP na stanowisko naczelnika Wydziału Urządzania. W latach 1992-1994 Oddziałem w Toruniu kieruje mgr inż. Edmund Hądzelek. Na te lata przypada najtrudniejszy okres dla Oddziału, który boryka się z trudnościami w zdobyciu zleceń, a co za tym idzie wpada w poważne kłopoty finansowe. Doprowadza to w ostateczności do likwidacji Oddziału i przyłączenia jako Wydziału Produkcyjnego do Oddziału w Gdyni.
Należy podkreślić, że Oddział w Toruniu przez lata należał do czołówki krajowej. Rozwijał działalność w dziedzinie urządzania lasu, geodezji leśnej i siedliskoznawstwa. Szczycił się bardzo dobrą wydajnością pracy i jakością. W chwili obecnej jako Wydział Produkcyjny stara się kultywować tę tradycję.
W okresie powojennym działalność specjalistycznej służby urządzeniowej datuje się od chwili wyzwolenia ziemi gdańskiej spod okupacji hitlerowskiej i ustabilizowania się administracji leśnej na tym terenie. Do 1956 r. służba urządzeniowa opracowywała prowizoryczne plany urządzania lasu, opierając się na dostępnych materiałach mapowych przygotowywanych przez własne służby geodezyjne i Gdańskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Miernicze. W 1957 r. po wejściu w życie pierwszej w dziejach polskiego leśnictwa ujednoliconej Instrukcji urządzania lasu, rozpoczęto definitywne urządzanie, wykorzystując własne podkłady geodezyjne. W Oddziale Biura funkcjonowały wówczas dwa podstawowe działy produkcyjne: geodezyjny i urządzeniowy. Do 1967 r. wykonano operaty dla wszystkich czterdziestu nadleśnictw OZLP Gdańsk oraz dla kilku nadleśnictw w OZLP Szczecinek, Olsztyn, Toruń, Szczecin, Radom, Łódź, Poznań. W 1966 r., kilka miesięcy po śmierci Jakuba Sokołowskiego, dyrektorem Oddziału został Edward Wójcik.
W okresie 1967-1978 we wszystkich nadleśnictwach przeprowadzone zostały prace I rewizji urządzania lasu, z równoczesną aktualizacją podkładów geodezyjnych. Sporządzono ponadto wiele operatów dla lasów nie stanowiących własności państwa. W tym czasie znacznie poszerzono zakres opracowań wykonywanych przez Biuro. Rozpoczęto wykonywanie aneksów i planów inżynieryjnych z zakresu budownictwa drogowego, melioracji wodnych oraz zabudowy potoków, a przede wszystkim utworzono Pracownię Gleboznawczo-Siedliskową, wykonującą kompleksowe prace z zakresu kartowania gleb i siedlisk oraz diagnostyki nawożeniowej. Przy wydatnej pomocy dr. Kazimierza Mąkosy i dr. Józefa Bąkowskiego z Instytutu Badawczego Leśnictwa zorganizowano laboratorium gleboznawcze i rozpoczęto kształcenie młodej kadry siedliskoznawców. Na zlecenie Instytutu Badawczego Leśnictwa rozpoczęto także prace nad charakterystyką siedlisk poszczególnych dzielnic przyrodniczo-leśnych.
W latach 1979-1991 trwał II cykl prac rewizyjnych wg nowej Instrukcji urządzania lasu wprowadzającej matematyczno-statystyczną metodę inwentaryzacji zapasu, z wykorzystaniem elektronicznej techniki przetwarzania danych. W latach tych służby urządzeniowe Oddziału zaangażowane zostały do wykonywania wielkoobszarowej inwentaryzacji stanu zdrowotnego i sanitarnego lasu oraz do aktualizacji powierzchni i zapasu na potrzeby banku danych o lasach. W cyklu tym dokończono opracowanie charakterystyki siedlisk w poszczególnych dzielnicach przyrodniczo-leśnych oraz rozpoczęto prace z zakresu monitoringu technicznego.
W latach 1992-2002 trwał III cykl rewizyjnych prac urządzeniowych. W okresie tym nastąpiło wiele zmian w działalności Oddziału. W 1994 r. zlikwidowany został sąsiedni Oddział Biura w Toruniu i jako Wydział Produkcyjny został przyłączony do Oddziału w Gdyni. W ten sposób Oddział w Gdyni stał się największym oddziałem BULiGL w Polsce.
Uregulowane zostały sprawy własnościowe poprzez odpłatne uwłaszczenie nieruchomości będącej siedzibą Oddziału w Gdyni przy ul. Świętojańskiej 44 oraz pozostałych nieruchomości będących we władaniu Oddziału. Zakupiono od Nadleśnictwa Gdańsk budynek w Rumi, który gruntownie przebudowano i zmodernizowano na potrzeby laboratorium gleboznawczego. We wszystkich nadleśnictwach Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Gdańsku, jako pierwszej w Polsce, zakończone zostały prace przy kartowaniu gleb i siedlisk. Było to możliwe dzięki dużemu zaangażowaniu Pracowni Siedliskoznawstwa Leśnego Oddziału oraz zrozumieniu wagi tych opracowań przez kierownictwo i innych odpowiedzialnych pracowników OZLP, a następnie RDLP w Gdańsku. W celu podejmowania trafniejszych decyzji i przeciwdziałania tendencjom do uproduktywnienia wszystkich obszarów zarówno stale, jak i okresowo nadmiernie uwilgotnionych, dla wszystkich nadleśnictw opracowano plany melioracji wodnych, a dla terenów wzgórzowych - plany zabudowy potoków.
Przy opracowaniu aneksów z budownictwa drogowego uporządkowano docelową sieć dróg optymalizującą obsługę wszystkich drzewostanów oraz poczyniono pierwsze próby waloryzacji krajobrazu leśnego poprzez określenie na mapach miejsc parkingowych, biwakowych czy obszarów rekreacyjno-wypoczynkowych.
Do prac urządzeniowych w III cyklu rewizyjnym, po wprowadzeniu ustawy o lasach i ustawy o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska, w 1991 r. włączono, jako formy obligatoryjne, regulacje europejskie określające zakres monitorowania środowiska leśnego. Program monitoringu lasu wykonywany do dzisiaj przez BULiGL (na zlecenie IBL) obejmuje ocenę morfologicznego stanu drzew, monitoring gleb oraz monitoring składu chemicznego igliwia/liści na wyznaczonych stałych powierzchniach obserwacyjnych I i II rzędu.
Biorąc pod uwagę krytyczne glosy płynące ze strony nadleśnictw pod adresem matematyczno-statystycznej metody inwentaryzacji zapasu, Oddział jako pierwszy w kraju z powodzeniem zastosował wariant inwentaryzacji z zastosowaniem równań regresji. Sposób ten pozwolił na lepsze zaspokojenie zapotrzebowania na dokładniejszą charakterystyka poszczególnych drzewostanów w opisie taksacyjnym. W okresie tym rozpoczęto prace nad zmianą technologii tworzenia map załączanych do operatów urządzenia lasu. Oddział w Gdyni jako jeden z pierwszych w kraju wdrażał technikę opracowania map w wersji numerycznej przy zastosowaniu należącej do BULiGL aplikacji LEMAN. Jako pierwsze w RDLP Gdańsk taką mapę uzyskało w ramach III rewizji urządzeniowej Nadleśnictwo Kartuzy.
Na podkreślenie zasługuje fakt doskonałej współpracy Oddziału BULiGL w Gdyni z Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych w Gdańsku i podległymi jej nadleśnictwami. Wszelkie poczynania ze strony Oddziału w zakresie doskonalenia technologii prac urządzeniowych i podwyższania ich jakości znajdowały zrozumienie i poparcie kierownictwa i odpowiedzialnych pracowników tej Dyrekcji.
W 2008 roku odszedł na emeryturę Antoni Gromadzki i dyrektorem Oddziału został, wyłoniony w konkursie, Arkadiusz Kukliński.
Po zakończeniu prac przy IV rewizji urządzania lasu w 2009 r. rozpoczęto V rewizję od Nadleśnictwa Kaliska. Wysiłki służb urządzeniowych koncentrują się na stałym doskonaleniu technologii tworzenia map numerycznych, dostosowywania ich do obowiązującego standardu, dzięki czemu stają się jednym z podstawowych składników systemu informacji przestrzennej w Lasach Państwowych.