Leśna mapa numeryczna Leśna mapa numeryczna

Mapa numeryczna

Pojęcie „mapa" towarzyszy ludzkości od zarania dziejów. Wiadomo, że przedstawia ona jakiś obszar w formie graficznej. Ma swoją treść, legendę, skalę, kierunek północy, itp. Do przedstawienia różnych obiektów występujących na danym terenie służą znaki graficzne. Najprostsze z nich to punkt, linia i poligon (wypełnienie). Można spotkać na mapach symbole bardzo wyrafinowane, ale na razie nie będziemy o nich mówić.

Zazwyczaj pierwszą mapą, z jaką ma się do czynienia to forma „papierowa" (analogowa). Zanim pojawiły się komputery mapy wykonywano ręcznie. Nie istniało wtedy pojęcie „mapa numeryczna". Pojawiło się ono dopiero po upowszechnieniu się komputerów i zastosowaniu ich przy produkcji map.
 

Definicje

Wśród wielu różnych definicji mapy numerycznej można spotkać się z mniej lub bardziej skomplikowanymi określeniami tego pojęcia. W najprostszy sposób mapę numeryczną można określić, jako mapę w formie cyfrowej. Oznacza to, że mapa w takiej postaci jest ściśle związana z technologiami informatycznymi. Abstrahując od sposobu powstania mapy numerycznej do jej obsługi potrzebny jest komputer i odpowiednie oprogramowanie. Mapa funkcjonująca w komputerze wymaga odpowiedniego zorganizowania – innego niż mapa analogowa. Wspomniano wcześniej o najprostszych znakach graficznych służących do przedstawienia obiektów na danym terenie. Wykorzystano to przy organizowaniu struktury mapy numerycznej w tzw. warstwy.

W zrozumieniu pojęcia warstwa może pomóc poniższy przykład. Wyobraźmy sobie jakiś obszar terenu, np. część miejscowości. Spójrzmy na taki teren z lotu ptaka. Będą tam różne obiekty, które można mniej lub bardziej podzielić na grupy pod względem kształtu. Pojedyncze drzewa zobaczymy jako punkty, drogi upodobnią się do linii, a zabudowania do poligonów. Przyporządkowując je do wspomnianych trzech kategorii (punkt, linia, poligon) otrzymamy trzy warstwy. 

Powyższy przykład jest bardzo prosty. W rzeczywistości liczba kształtów i form jest o wiele bogatsza. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby warstw mapy numerycznej było więcej. Obecne techniki komputerowe pozwalają na dużą swobodę w kreowaniu warstw. Powyższe trzy warstwy mapy numerycznej to podstawa do zrozumienia zasadniczej struktury mapy numerycznej.


Rodzaje danych

Mówiąc o warstwach mapy numerycznej należy wspomnieć o jej dwóch zasadniczych postaciach: wektorowej i rastrowej. Wspomniane wcześniej warstwy punktowe, liniowe i poligonowe to postać wektorowa. Charakterystycznym dla nich jest zapis każdego punktu lub załamania za pomocą pary współrzędnych.

Drugi rodzaj warstw to rastry. W przeciwieństwie do wektorów raster powstaje przez podział danego obszaru za pomocą siatki regularnych kształtów (najczęściej jest to kwadrat). Dzięki takiemu podejściu cały teren pokryty zostaje siatką kwadratów. W celu przedstawienia obrazu danego obszaru za pomocą siatki kwadratów należy każdemu oczku siatki przypisać jakąś wartość, np. kolor. Dzięki temu otrzymamy obraz danego terenu. Jeżeli rozmiar oczka siatki jest mały, to obraz terenu jest dokładniejszy. Wraz ze wzrostem rozmiaru oczka siatki obraz terenu staje się mniej dokładny. Jako przykład rastra można podać zdjęcie wykonane aparatem cyfrowym lub ortofotomapę.

 

System informacji przestrzennej (SIP)

Mapa numeryczna jest podstawowym elementem Systemu Informacji Przestrzennej (SIP). Mówiąc o SIP (z angielskiego GIS - Geographic Information System) i jego podstawowych źródłach danych należy wspomnieć o danych opisowych (nie graficznych). Dzięki powiązaniu elementów graficznych z opisowymi można tworzyć mapy danego obszaru o bardzo zróżnicowanej treści.

 

 

 

 

 

Rozwój technik komputerowych przyczynił się do szerokiego upowszechnienia map numerycznych w różnych gałęziach gospodarki.
 

Mapy numeryczne w Lasach Państwowych

Jednym z przykładów szerokiego wykorzystania map numerycznych jest zarządzanie zasobami leśnymi realizowane przez Lasy Państwowe. Początki Systemów Informacji Przestrzennej w Lasach Państwowych sięgają wczesnych lat dziewięćdziesiątych. W okresie tym szereg instytucji i firm zajmowało się tematyką map numerycznych ukierunkowanych na wykorzystanie w leśnictwie. Rozległe prace nad wykorzystaniem wówczas istniejących technologii GIS do potrzeb leśnictwa i produkcję pierwszych map numerycznych w nadleśnictwach prowadziło Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej.

BULiGL - technologia

W BULiGL podjęto pierwsze próby wykorzystania dostępnego wówczas oprogramowania GIS do tworzenia map numerycznych terenów leśnych. Testowano m.in. oprogramowanie firmy ESRI ArcView 3.0, Bentley Microstation, MapInfo, EwMapa, TOPOL (produkcji czeskiej). Obecnie w BULiGL do tworzenia map numerycznych wykorzystywane jest głównie oprogramowanie ArcGIS Desktop w wersji 10.x firmy ESRI.

Przykład mapy gospodarczo-przeglądowej (skala 1: 10 000)

 


Wizualizacja rzeźby terenu

 Analiza widoczności